الگوي مديريت دانش در مدارس

Knowledge Management Model in Schools
  • تعداد صفحه: 5
کد محصول: نامعلوم

۰ تومان

وضعیت: موجود

توضیحات

 

چكيده

امروزه دانش به عنوان منبعي ارزشمند و استراتژيك و نيز يك دارايي مطرح است . همزمان با رشد ايده دانش بعنوان منبع استراتژيك در قرن 21 ،‌دانش  به مثابه يك مزيت رقابتي مهم در سازمانهاي پيشرو ، مورد توجه جدي قرار گرفته است. از اينرو بسياري از دانشمندان علم مديريت و سازمان تلاشهايي را براي نظامند كردن استفاده از دانش در سازمان از راه ايجاد باب جديدي در مديريت با عنوان « مديريت دانش[1] » آغاز كرده اند.(1) برخي از مدل هاي مديريت دانش به صورت موفقيت آميزي در صنايع مورد استفاده قرار گرفته اند. اما نمونه هاي اندكي از مديريت دانش در حوزه هاي آموزش وجود دارد. از آنجايي­كه خصوصيات سازمان­هاي آموزشي و به خصوص مدارس متفاوت از سازمانهاي صنعتي مي باشد،‌ مدل­هاي مديريت دانش صنايع نمي تواند به صورت كامل به مدارس انتقال داده شوند. به علاوه تدوين يك مدل عملياتي مديريت دانش و تسريع نمودن آن بوسيله مشاركت معلمان موضوع حائز اهميتي در مدارس امروزي مي باشد. در اين مقاله مفاهيم مديريت دانش، انواع دانش، مديريت دانش در مدارس با طرح سوال و همچنين مدل فرآيندي مديريت دانش( GAMO) بعنوان مدل و طرح مديريت دانش در مدارس مطرح شده است.

 

مقدمه و بیان مسئله

در دنياي امروزي به منظور همگام شدن با تغييرات روزافزون و تطبيق سازمان با نوآوريهاي جديد، ديگر
نميتوان به اطلاعات كهنه گذشته و شيوه ها و روشهاي نامنظم قبلي اكتفاء نمود. محيط متغيير امروزي يك برنامه ريزي منظم و بكارگيري شيوه هاي متنوع را براي بازسازي سازماني ، مي طلبد. ادبيات جديد سازماني با اشاره به اصطلاحاتي از قبيل : مديريت كيفيت جامع، يادگيري سازماني،‌مهندسي مجدد سازمان، سازمانهاي يادگيرنده و مديريت دانش و…به دنبال ايجاد چارچوب نظري به منظور سازگار نمودن سازمان با محيط بيروني آن مي باشد. اگر بخواهيم سير تاريخي اين اصطلاحات را دنبال نماييم در دسته بندي كه از سوي صاحبنظران ارائه گرديده است،‌دهه 1980 را دهه جنبش كيفيت ( تاكيد بر اينكه براي دستيابي به كيفيت بهتر ،‌همه كاركنان بايد از قدرت فكري خود بهتر استفاده كنند)،‌دهه 1990 را دهه مهندسي مجدد ( استفاده از فناوري براي بهبود فرايندهاي كسب و كار و كاهش هزينه) و دهه 2000 را دهه مديريت دانش لقب گرفته اند.(2)

با توجه به مطالب بيان شده ، مديريت دانش جديدترين مفهوم در سازمانهاي كنوني مي باشد. از آنجاييكه به منظور اجرايي شدن تغييرات، اصطلاحات بايد از اساسي ترين و حساس ترين فرايندهاي سازماني صورت پذيرد . به كارگيري مديريت دانش در آموزش و پرورش به طور عام و مدرسه به طور خاص از اهميت بالايي برخوردار است. نياز و فرصتهاي براي مديريت دانش در آموزش همانند اين نيازها در سامانهاي تجاري مي باشد. امروزه بايد نخستين تغييرات در سيستم هاي آموزش و پرورش رخ دهد تا در آينده شاهد نتيجه اين تغييرات در نوآوريهاي سازماني باشيم.علي رغم وجود ادبيات بسيار زياد در خصوص مديريت دانش در محيطهاي صنعتي،  مفهوم مديريت دانش در مدارس تقريباً يك موضوع ناشناخته مي باشد. (3)

دانش ها از لحاظ فيزيكي به دو دسته تقسيم مي شوند: 1- دانش تصريحي[2] (آشكار) 2- دانش ضمني[3]. دانش تصريحي قابل اندازه گيري و كدگذاري بوده و به سادگي قابل رمزگرداني ، پردازش و انتقال مي باشد. در حاليكه دانش ضمني شخصي بوده و فرموله كردن آن مشكل مي باشد. آنچه ما دانش مي خوانيم از طريق تعامل بين دانش ضمني و تصريحي و نه هر كدام به تنهايي ايجاد مي شود.برخي از صاحبنظران معتقدند ما بيشتر از آنچه مي گوييم ،‌مي دانيم . اين عقيده اشاره به وجود دانش ضمني دارد كه بايد از طريق بكارگيري ابزار مديريت دانش به دانش تصريحي تبديل شود.

مديريت دانش بعنوان مجموعه اي از فرايندها براي فهم و به كارگيري منبع استراتژيك دانش در سازمان تلقي
مي شود. مديريت دانش ،‌علاوه بر مديريت اطلاعات مسئوليت تسهيل در ايجاد دانش جديد و مديريت روشهاي تسهيم و كاربري دانش را نيز برعهده دارد. مديريت دانش ، كسب دانش درست، براي افراد مناسب،‌در زمان صحيح و مكان مناسب است به گونه اي كه آنان بتوانند براي دستيابي به اهداف سازمان، بهترين استفاده را از دانش ببرند.(3) . مديريت دانش ،‌با تجزيه و تحليل و شناسايي دانش لازم و سودمند درگير بوده و به دنبال برنامه ريزي چند بعدي و كنترل مناسب در توسعه سرمايه هاي دانش، براي برآوردن هدف هاي سازمان مي باشد. (همان منبع)

به طور خلاصه ‌مديريت دانش ،مديريت فرايندهايي است كه ايجاد ، انتشار و به كارگيري دانش را از طريق يكي نمودن تكنولوژي ساختار سازماني و افراد براي ايجاد يادگيري اثربخش ،‌حل مسئله و تصميم گيري در سازمانها مقرر مي دارند.(4) چالش اصلي مديريت دانش تبديل هر چه بيشتر و بهتر دانش ضمني به دانش تصريحي مي باشد.(1)

 

مديريت دانش در مدارس:

بنابر گفته صاحبنظران، مديريت دانش ميتواند‌ در تدوين خط مشي و انجام عمليات مورد انتظار به مديريت آموزشي كمك نمايد. دانش يك موضوع ثابت نيست بلكه يك فرايند پويا مي باشد. همچنين دانش بايد از اطلاعات و داده ها تميز داده شود. داده ها حقيقت يا حقيقتهاي فرض شده مي باشد. اطلاعات بازتاب تجارب ( گفته شده،‌شنيده شده يا درك شده) در تعامل با داده هاست. ضبط داده ها يك فرايند مكانيكي مي باشد در حاليكه ضبط اطلاعات يا تجارب حاصل از اطلاعات يك فرايند شناختي است( 6) در سالهاي اخير بيشتر اقدامات انجام شده در سازمانها به منظور سازماندهي ساختار سازماني بر اساس دانش و تطبيق استراتژي مديريت دانش براي به كار انداختن سرمايه هاي ذهني مي باشد. در حوزه هاي آموزش ، مدارس نقطه اتكاء براي تغييرات اجتماعي و آموزشي مي باشد. در ايجاد مدارس يادگيرنده، ماموريت بسيار مهم ، حركت در راستاي تغييرات سريع مي باشد. خصوصيات سازمانهاي آموزشي متفاوت از شركت هاي صنعتي مي باشد، اين تفاوتها مي تواند در مواردي از قبيل: اهداف سازماني ، فرايندها ،‌فرهنگ و مشتريان باشد. مدل هاي مديريت دانش به كار گرفته شده توسط صنايع نمي توانند عيناً به مدارس انتقال يافته و مورد استفاده قرار گيرند، بلكه بايد در خصوص هسته اصلي دانش در سازمانهاي آموزشي به تفكر جديد و مجزا پرداخت. (7)

علي رغم توجه خاصي كه به موضوع يادگيري مي شود، ‌مدارس و نيروي انساني شاغل در محيطهاي آموزشي به صورت خيلي ناچيز دانش خود را در ميان افراد تقسيم مي نمايند. دلايل اين امر مي تواند ناشي از دلايل ساختاري و يا دلايل هنجاري باشد. از لحاظ ساختاري، ‌معلمان زمان اندكي را به دوره هاي روزانه براي يكي نمودن و به اشتراك گذاشتن ايده ها و بازنگري تدريس شان اختصاص مي دهند. از لحاظ هنجاري، اعطاء و دريافت اطلاعات در ميان  معلمان  نهادينه نشده است. شايد دليل اين امر فرهنگ دلسرد كننده برخي مدارس باشد. بسياري از سازمانها سرمايه گذاريهاي هنگفتي در تكنولوژي و ارائه آموزشها مي نمايند،‌در صورتيكه به هيچ وجه چنين سرمايه گذاري را در تسهيم و ايجاد دانش انجام نمي دهند. حتي زمانيكه در تلاش به منظور تسهيم و به كارگيري دانش هستند ، اين امر را بسيار مشكل و ناشدني مي پندارند. اگر به محيط صنعتي و تجاري به دقت بنگريم اين سازمانها اشتراك دانش را بعنوان يك ارزش آشكار پذيرفته اند و مكانيسمي براي تسهيم دانش هاي موجود طراحي نموده اند.(8) (شكل شماره1)

 

آیا بهسازي مدارس در قالب مديريت دانش امکان­پذیر است؟

بهسازي مدارس يك نوآوري سيستماتيك در مديريت دانش مي باشد. براي افزايش اثربخشي مدارس، معلمان بايد در تعيين استانداردها و اهداف برنامه درسي و امور اجرايي به مديران كمك نمايند. در اين راستا معلمان نيار به تشويق ،‌حمايت و تفهيم در خصوص اهميت انتشار دانش حرفه اي خود دارند. آنها نسبت به دانش آموزان ، معلمان ديگر و جامعه بيرون از مدرسه متعهد و مسئول مي باشند. بهسازي مدارس برخي اوقات بعنوان يك تغيير از بالا به پايين در نظر گرفته مي شوند كه اين تغييرات از طريق اقدامات مديريت ارشد صورت خواهد پذيرفت. فعاليتهاي بهسازي مدارس ممكن است يك رويا براي اداره بهتر و موثرتر كلاسها و استفاده از دانش بوده كه نتيجه آن تغيير در الگوهاي تدريس و يادگيري باشد. متاسفانه اين تحولات در مدارس به ندرت بدنبال تطبيق مدارس با دانش هاي جديد در حوزه هاي تخصصي آموزش و يادگيري و يا اثرات جنبي كه تسهيل كننده اين سازگاري ها شوند، خواهند بود.

 

مدل مديريت دانش در مدارس:

بسياري از محققان به اهميت طراحي آموزشي[4]  در سازمانهاي آموزشي اشاره نموده و ابزارهاي متفاوتي را به منظور انجام اين فعاليت پيشنهاد مي نمايند. گذشته از اين سيستم مديريت دانش(KMS) در طراحي آموزشي  افق جديدي را براي آسان سازي كارهاي چندگانه افراد در حوزه هاي متفاوت ،‌در زمانهاي متفاوت و شايد در مكانهاي متفاوت ايجاد نموده است. با توجه به اين مطلب سيستمهاي مديريت دانش در مدارس نه تنها از طريق ابزار گوناگون به منظور حمايت ارتباطات ،‌هماهنگيها ،‌همكاريها و كنترل طراحان آموزشي ايجاد مي شوند بلكه بيشتر تمركز آنها بر معلمان مي باشد. بعضي اوقات سيستمهاي تفصيلي را مشاهده مي كنيم كه مختص طراحان آموزشي مي باشند و نمي توانند به صورت عمومي مورد استفاده معلمان قرار گيرند. بعلاوه صاحبنظران معتقدند كه بايد بر عملكرد دانش عملي از قبيل ايجاد ،‌كاربرد ،‌تغيير ، تبديل و سازماندهي دانش در مدارس تاكيد نماييم. مقصود از مديريت دانش فردي و پيشرفت حرفه اي يك معلم نياز به ارتباط و نظم خاصي دارد كه اين امر مي تواند از طريق مديريت مدرسه محور صورت پذيرد. ما در اين مقاله در صدد ارائه يك ساختار مديريت دانش با يك مدل چرخشي كه شامل ايجاد،‌كاربرد،‌تغيير و اصلاح و سازماندهي دانش(GAMO) بوده و توسط جانگ و ليو[5] تدوين شده است، مي باشيم.

 

 

مدل  GAMO

ايجاد دانش معمولاً طي برنامه ريزي آموزشي و پرداختن به آن صورت مي گيرد. نوآوري و بازخورد ها به منظور اطلاح دانش ها ارائه مي گردند. از طرف ديگر دانش آموزشي برون سازي و در پايگاه اطلاعات ذخيره مي شود. با اين حال آنها نيازمند سازماندهي مناسب جهت استفاده مجدد و تسهيم دانش در سازمان مي باشند. به طور خلاصه ،‌يك سيستم مديريت دانش بايد يك ابزار كاربردي را درحمايت از ايجاد،‌كاربرد ،‌اصلاح و سازماندهي دانش عملي براي ما فراهم نمايد. مدل ارائه شده در اين مقاله يك مدل عملي از مديريت دانش حرفه اي معلمان مي باشد كه در سه بخش كلي چشم انداز[6]، توانمند سازها[7] و گامهاي عملياتي[8] ارائه شده است.

 

موانع مديريت دانش در مدارس با الویت چه مواردی می­باشد؟

با توجه به مدل ارائه شده مديريت دانش در مدارس، فرهنگ،‌تكنولوژي ،‌ارزشيابي و زيرساختهاي سازمان از عوامل مهم و تاثير گذار در فرايند مديريت دانش مي باشند. همچنين بنابر مطالعات صورت گرفته در اجراي مديريت دانش برخي عوامل كه ايجاد كننده موانع بر سر راه مديريت دانش مي باشند به ترتيب درجه اهميت  در جدول شماره 1 بيان شده است.

جدول شماره 1 : عوامل ايجاد كننده موانع دراجراي مديريت دانش

موانع درصد اهميت
فرهنگ سازماني

فقدان مالكيت

تكنولوژي اطلاعات

فرايند هاي غير استاندارد

ساختار سازماني

تعهد مديريت ارشد

ارائه پاداش

%84

%64

%55

%53

%54

%46

%46

 

Factors affecting knowledge management in schools. TheCorner.org(2006)

 

همانطور كه از اطلاعات جدول استنباط مي شود،‌فرهنگ سازماني بيشترين درصد اهميت و تعهد مديريت ارشد و ارائه پاداشها كمترين درجه اهميت را در اجراي مديريت دانش دارا بوده اند. فرهنگ سازماني تاثير بسياري در يادگيري سازماني و توسعه فرهنگ دانش مدارس دارند. موضوع مهم در مدارس تغيير فرهنگ سازماني سنتي متضاد با اشتراك دانش و يادگيري سازماني در مدارس مي باشد. فرهنگ سنتي مدارس بيشتر به صورت فردي مي باشد كه اين امر ، مديريت دانش را به يك مفهوم چالش برانگيز تبديل نموده است. يكي از نيازهاي سازماني در مدارس، پرورش فرهنگي است كه به دانش و اشتراك آن و نوآوري بها و ارزش قابل توجه اي قائل باشد.) 9 (

 

نتيجه­گیری

هدف اصلي مديريت دانش در مدارس كمك به بهبود عملكرد معلمان و در نتيجه بهبود عملكرد مدارس
مي باشد. اگر چه سيستم­هاي مديريت دانش در سازمان­هاي صنعتي به صورت موفقيت آميزي عمل نموده اند،‌ با اين حال مدل­هاي به كار گرفته شده توسط صنايع نمي توانند عيناً به مدارس انتقال يافته و مورد استفاده قرار گيرند، بلكه بايد در خصوص هسته اصلي دانش در سازمانهاي آموزشي به تفكر جديد و مجزا پرداخت.در اين مقاله ساختار مديريت دانش به همراه يك مدل فرايندي ارائه گرديد. از آنجاييكه دانش آموزشي هسته اصلي دانش در مدارس مي باشد. بكارگيري اين مدل مي تواند كمك فراواني به معلمان در خصوص ايجاد ،‌ذخيره ،‌اصلاح و كاربرد دانش هاي پنهان  بنمايد. اين سيستم با توجه به سه فعاليت در برنامه ريزي آموزشي ايجاد شده است كه توجيهي بر عملياتي بودن مدل مي باشد.

 

منابع:

  • افرازه ، عباس مديريت دانش( مفاهيم،‌مدل ها، اندازه گيري و پياده سازي) انتشارات دانشگاه اميركبير سال 1384.
  • فتحيان ،‌محمد. بيك ،‌ليلا . قوامي فر ،‌عاطفه. نقش مديريت دانش ضمني بر خلاقيت و نوآوري. مجله تدبير، شماره .164 سال 84
  • Wilson,T.D.(2002) The nonsense of knowledge management in information research. http:// Information R. net/ir/b-1/ paper 144 . html.
  • D. chakraborty . S. Sarkar. P. (2003) Knowledge management in technology education.Aunwesha knowledge technology.http:// aunwesha.com.
  • Petrides , A . (2002) Knowledge management for school leader: An Ecological Framework for Thinking Schoo Teacher college record volume 104. columdia / university.
  • E (2005) The Contribution of knowledge Management to learning: An Exploration of its Practice and Potential in Australian and Newzealand schools. Univesity of Pretoria. Dissrtation center.
  • Juang . Y. liu. T. (2002) Knowledge Management MODEL and Design for school: GAMO. http://www.ncu.edu.
  • Fullan . M. (2003) The of leadership in the Promotion of knowkedge Management is school. Ortario institute for studies in education university of Toronto.
  • Carroll,J.M,(2001) Knowledge management support for tracher. http://java.cs.vt.edu/public/classes/commuities/reading/KM4Teacher-ETRDO3.pdf/

[1] – Knowledge Management

[2] – Explicit knowledge

[3] -Tacit knowledge

 

[4] – Instruction desing

[5] – Juang & Liu

[6] – Vision

[7] – Enablers

[8] – Operating steps

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “الگوي مديريت دانش در مدارس”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اطلاعات فروشنده

  • نام فروشگاه: Administrator
  • فروشنده: Administrator
  • هیچ ارزیابی یافت نشد!

محصولات مرتبط

قالب ووکامرس