2,900 تومان

موجود

چکیده

هدف از این تحقیق بررسی روابط بینامتنی دوران گشتاسپ به روایت فردوسی می باشد. به همین دلیل از نظریات مطرح در این زمینه برای تدوین چارچوب نظری استفاده شده است. چارچوب نظری این تحقیق مبتنی  بر نظریات  نسل دوم بینامتنیت، لوران ژنی و خصوصا رویکرد فرامتنیتی، ژنت و بحث او از زبرمتن ها می باشد. پژوهش حاضر از نوع، تحلیل محتوا می باشد. و برای گردآوری داده ها از رویکرد کتابخانه ای استفاده شده است. نتایج به دست آمده از این پژوهش حاکی از این مطلب است، که فردوسی، در اثر عظیم خود  از پیش متن های بسیاری استفاده کرده است.  در قسمت پهلوانی شاهنامه، دوران گشتاسپ، فردوسی شاهنامه دقیقی را به عنوان زیر متن، اثر خود قرار داده است. در این پژوهش ابتدابه تعریف بینامتنیت از خاستگاه آن”سوسور، باختین، کریستوا، بارت”، پرداخته شده است. در ادامه بینامتنیت از نظرگاه نسل دوم “لوران ژنی و ژرار ژنت که بینامتنت را وارد حوزه نقد عملی کردند پرداخته می شود و در ادامه، به تجزیه و تحلیل اشعار فردوسی«از دوران گشتاسپ» و مقایسه آن با اشعار دقیقی، برای یافتن دگرگونی ها در اشعار فردوسی پرداخته شده است.  در این تحقیق پنج سوال مطرح شده: 1- بسامد روابط در داستان گشتاسپ چگونه است؟ 2- روابط بینامتنی در چه زمینه هایی در داستان گشتاسپ موجود است؟ 3- روایت داستان گشتاسپ تا چه حد در روایت های خود از متن های پیشین استفاده کرده است؟ 4- داستان گشتاسپ فردوسی چه دگرگوهایی در داستان اصلی ایجاد کرده و این دگرگونی ها چه تاثیری بر معنای اصلی گذاشته است؟ 5- چه پیش متن هایی نقش اساسی در این داستان داشته اند؟ سعی شده است در این پژوهش، به سوالات پاسخ داده شود.

 

واژه های کلیدی: بینامتنیت، شاهنامه،از آن خود سازی، فردوسی،ترامتنیت، بیش متنیت

مقدمه

آنچه امروزه از آن به عنوان بینامتنیت یاد می شود، اصطلاحی است که می توان آن راگفتمان میان متون نامید. بینامتنیت مطالعه ی گفتمان متن ها در آثار ادبی و فرهنگی جهان است. تا قبل از نظریات فردینان سسور همه به مستقل بودن متن ها معتقد بودند. ولی نظریات سسور از اعتبار این نظریه ها کاست.

اصطلاح بینامتنیت را برای اولین بار ژولیا کریستوا در سال 1966 در مقاله ای با عنوان «کلمه، گفتگو، رمان» به کار برد. این اصطلاح که بر تاثیر متقابل متون بر یکدیگر دلالت دارد، بر این اصل استوار است که هیچ متنی بدون پیش متن نیست. در نظر کریستوا یک متن پدیده ای کاملاً مستقل و منحصر به خود نیست بلکه همانند پازلی از تکه های متون دیگر تشکیل یافته است. “نامورمطلق،1390″.

براساس نظریه بینامتنیت،  مرزهای یک متن هرگز مشخص نیست و هیچ متنی وجود ندارد که مستقل باشد،  بلکه هر متن به متون پیش از خود وابسته است. گراهام آلن در تشریح دیدگاه نظریه پردازان معاصر، سرانجام با زدن حرف آخر، اساسا متن را چیزی جز بینامتن نمی داند. بنابراین، خواندن به فرایند حرکت میان متن ها و معنا ، به چیزی تبدیل می شود که بین یک متن و تمام متن های دیگری که به آن ها ارجاع می دهد و ربط پیدا می کند وجود داشته، و از متن مستقل بیرون  و وارد شبکه ای از روابط بینامتنی می شود.”گراهام آلن،1390”.

از نظر باختین، هر پاره گفتاری می تواند به «مجموعه ای از نشانه ها»، خواه یک گفته، شعر، ترانه، نمایش و خواه یک فیلم، اشاره کند. در واقع، هر متنی محل تقاطع متون دیگر است. “باختین،1981” بنابراین آنچه امروزه از آن به عنوان «بینامتنیت (Interextual)» یاد می شود، اصطلاحی است که می توان آن را گفتمان میان متون نامید.

در این میان ژنت، در تداوم مباحث بینامتنیت طرح جامع و نوینی ارائه کرد. ژنت در ابعاد گسترده تری به مطالعه رابطه میان یک متن و متن های غیر خودش پرداخته است. او این مناسبات متنی را در پنج نوع رابطه گرد آورده و به مجموع این روابط فرامتنیت می گوید. بنابراین فرامتنیت از دیدگاه ژنت به کلیه روابطی اطلاق می شود که یک متن با متن های دیگر می تواند داشته باشد. در تعریف بینامتنیت ژنتی می توان گفت رابطه دو متن هرگاه بر پایه«هم حضوری» استوار شده باشد. رابطه بینامتنی است. ژنت از زبر متن ها بحث می کند. منظور از زبر متن هر رابطه ای است که متن ب (که آن را زبر متن) می نامیم را با متن قدیمی تر الف (که آن را زیر متن می نامیم) متحد می کند. برای مثال زیر متن های انه اید عبارت است از ادیسه و ایلیاد، و زیر متن های شاهنامه، شاهنامه ابومنصوری است.

با توجه به تفاسیر بالا، و اینکه هر متن جولانگاه متون پیش از خود بوده است. به بررسی  قسمتی از شاهنامه عظیم  فردوسی (دوران گشتاسپ)، با رویکرد بینامتنی می پردازیم. شاهنامه حکیم ابوالقاسم فردوسی زمینه مناسبی برای بررسی بینامتنی است. زیرا فردوسی در سرودن این اثر عظیم حماسی، اسطوره ای، از متون قبل از خود و متن های تاریخی، اسطوره ای و دینی بهر ه گرفته است. شاهنامه فردوسی بدون متن های پیشین که فردوسی مدت زیادی را صرف گردآوردی آنها کرد، نمیتوانست شکل بگیرد، یکی از این متون که منبع وی برای سرودن شاهنامه بوده است، شاهنامه دقیقی است که در زمان سامانیان، ابو منصور دقیقی اثر عظیم خود را در هزار بیت سرود ولی عمر او به سر آمد و موفق به تکمیل آن نشد. گشتاسپ نامه دقیقی الگوی مناسبی برای سرودن شاهنامه فردوسی بوده است. با توجه به اینکه فردوسی از لحاظ مضمون و صورت، پایبند به شاهنامه دقیقی است، بنا به گفته لوران ژنی دارای بینامتنیت قوی می باشد. زیرا براساس نظریات ژنی اگر رابطه دو متن صرفا براساس حضور مشترک باشد و این حضور مشترک تا عمق مضامین گسترش پیدا نکند، آن را «بینامتنیت ضعیف» می نامد. از نظر ژنی بینامتنیت هنگامی ابعاد گسترده خود را می یابد که دو متن در جنبه های گوناگون با یکدیگر ارتباط برقرار کرده باشند. این مراتب میتوانند دست کم به دو دسته صورت و مضمون تقسیم شوند. از این رو، چنانکه ارتباط بینامتنی در دو متن، در دو سطح صورت و مضمون انجام گیرد، بینامتنیت قوی است. با توجه به نظریات ژنی می شود ادعا کرد شاهنامه فردوسی دارای بینامتنیت قوی است زیرا نه تنها در مضمون، بلکه از لحاظ صورت نیز با شاهنامه دقیقی مطابقت دارد. البته لازم به ذکر است منابع فردوسی در سرودن شاهنامه، تنها به شاهنامه دقیقی ختم نمی شود. ولی اثر دقیقی منبع مرجع برای فردوسی بوده است. در بسیاری از کتاب ها ، از هشت شاهنامه  سخن به میان آورده شده است که قبل از شاهنامه فردوسی وجود داشته است. که به احتمال قوی فردوسی از این متن ها استفاده کرده است .  که سه تای آن به زبان اوستایی و پهلوی، و شش تای بعدی به زبان پارسی دری می باشد. 1- گاتها و یشتها یعنی نخستین و چهارمین بخش اوستای کیانی (تقی زاده) 2-  دوازدهمین بخش اوستای ساسانی را نیز می توان شاهنامه نامید که اشارات زیادی به قهرمانان و پهلوانان شاهنامه شده است.(پورداود) 3-  خوتای نامک پهلوی یا شاهنامه بزرگ ابن مقفع(تاریخ بلعمی) 4- نخستین شاهنامه به زبان پارسی دری، شاهنامه نثر ابوالموید بلخی بنام گرشاسبنامه است. 5-  شاهنامه نثر مویدی، شاهنامه نثر ابو علی محمد بن احمد بلخی.(علامه قزوینی) 6- شاهنامه منظوم مروزی به نام «تهمورث نامه» (تقی زاده) 7-  شاهنامه نثر ابومنصوری، که مقدمه آن بنام «مقدمه قدیم شاهنامه» شهرت دارد. (تقی زاده) 8-  شاهنامه منظوم دقیقی بلخی به نام گشتاسپنامه. شاهنامه دقیقی یکی از منابع اصلی و پی سنگ شاهنامه فردوسی شمرده می شود. فردوسی هزار بیت آن را در شاهنامه خود دقیقا درج کرده است. در این تحقیق سعی بر آن است، با توجه به منابع موجود به بررسی پیش متن هایی که فردوسی در قسمت گشتاسپ استفاده کرده است پرداخته شود.

پژوهش حاضر شامل 5 فصل می باشد. در این فصل که کلیات تحقیق نام دارد،  محقق به بیان مسئله می پردازد. وپس از آن ضرورت تحقیق را عنوان نموده، و سوالات تحقیق را مطرح نموده است.

 

 

 

 

 

 

فهرست مطالب

عنوان صفحه
فصل اول: کلیات
1-1- مقدمه …………………………………………………………………………………………………………………………………………. 2
1-2- طرح مسئله ………………………………………………………………………………………………………………………………… 3
1-3- ضرورت و اهمیت تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………. 4
1-4- سؤالات تحقیق …………………………………………………………………………………………………………………………… 5
فصل دوم: پیشینه تحقیق
2-1- بینامتنیت …………………………………………………………………………………………………………………………………… 7
2-1-1- کلام رابطه بنیاد: سوسور ……………………………………………………………………………………… 7
2-1-2- مرگ مؤلف بارت ……………………………………………………………………………………………………. 8
2-1-3- کلام اجتماعی باختین ………………………………………………………………………………………….. 8
2-1-4- کریستوا: ازمکالمه گرایی به سوی بینامتنیت ………………………………………………………. 9
2-1-5- جایگشت کریستوا ………………………………………………………………………………………………… 9
2-1-6- رویکردهای ساختارگرا: ژنت و ریفارتر ………………………………………………………………….. 9
2-1-7- هرمنوتیک ساختارگرا: ریفارتر ……………………………………………………………………………. 10
2-2- شاهنامه …………………………………………………………………………………………………………………………………….. 13
فصل سوم: روش تحقیق
3-1- اهداف تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………. 21
3-2- روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………………………………………… 21
فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده ها
4-1- تاریخچه بینامتنیت ………………………………………………………………………………………………………………….. 23
4-1-1- نسل اول بینامتنیت (خاستگاه ها: سوسور، باختین، کریستوا و بارت) ………………….23
4-1-2- نسل دوم بینامتنیت (لوران ژنی، میکائیل ریفاتر و ژرار ژنت) …………………………….. 26
4-2- شاهنامه (دوران گشتاسب) به روایت فردوسی ………………………………………………………………………… 31
4-2-1- گشتاسب نامه دقیقی……………………………………………………………………………………………. 31
4-2-2- فردوسی ………………………………………………………………………………………………………………… 32
4-2-3- منبع داستان های شاهنامه …………………………………………………………………………………. 36
4-3- تجزیه و تحلیل داده ها ……………………………………………………………………………………………………………… 38
4-3-1- زیر متن های شاهنامه ………………………………………………………………………………………….. 40
4-3-2- گشتاسپ نامه دقیقی به عنوان زیر متن ……………………………………………………………… 42
4-3-3- شاهنامه فردوسی به عنوان زبر متن ……………………………………………………………………. 42
4-3-4- آغاز گفتار دقیقی در شاهنامه ……………………………………………………………………………….42
4-3-4-1-سپردن تاج و تخت به گشتاسپ………………………………………………………………………….42
4-3-4-2-آگاه شدن ارجاسپ از کیش نو ایرانیان……………………………………………………………….43
4-3-4-3-نامه نوشتن ارجاسپ به گشتاسپ……………………………………………………………………….43
4-3-4-4-برآشفته شدن گشتاسپ………………………………………………………………………………………43
4-3-4-5-آماده شدن گشتاسپ برا جنگ با ارجاسپ…………………………………………………………43
4-3-4-6نامه نوشتن گشتاسپ به مرز داران……………………………………………………………………….43
4-3-4-7-کشته شدن گرامی و نیو……………………………………………………………………………………..44
4-3-4-8-کشته شدن زریر………………………………………………………………………………………………….44
4-3-4-9-آغاز جنگ های اسفندیار…………………………………………………………………………………….45
4-3-4-10-فرار ارجاسپ از میدان جنگ…………………………………………………………………………….45
4-3-4-11-فرستادن گشتاسپ اسفندیار برای تبلیغ دین زرتشت………………………………………45
4-3-4-12-بدگویی کرزم……………………………………………………………………………………………………46
4-3-4-13-رفتن جاماسپ به شکارگاه……………………………………………………………………………….46
4-3-4-14-در بند افتادن اسفندیار…………………………………………………………………………………….46
4-3-5-آغاز گفتار فردوسی………………………………………………………………………………………………….47
4-3-5-1-کشته شدن لهراسپ در جنگ با ارجاسپ………………………………………………………….47
4-3-5-2-آگاه شدن گشتاسپ از کشته شدن لهراسپ………………………………………………………48
4-3-5-3-رفتن جاماسپ به دیدن اسفندیار……………………………………………………………………….48
4-3-5-4-دیدن اسفندیار برادر خود فرشیدورد…………………………………………………………………..48
4-3-5-5-رسیدن اسفندیار نزد گشتاسپ……………………………………………………………………………49
4-3-5-6-گریختن ارجاسپ………………………………………………………………………………………………….49
4-3-5-7-هفت خوان اسفندیار…………………………………………………………………………………………….49
4-3-5-8-خوان نخست:کشتن گرگان………………………………………………………………………………….50
4-3-5-9-خوان دوم:کشتن شیران……………………………………………………………………………………….50
4-3-5-10-خوان سوم:کشتن اژدها………………………………………………………………………………………50
4-3-5-11-خوان چهارم کشتن زن جادو……………………………………………………………………………..51
4-3-5-12-خوان پنجم:کشتن سیمرغ………………………………………………………………………………….51
4-3-5-13-خوان ششم:گذشتن از برف…………………………………………………………………………………51
4-3-5-14-خوان هفتم:کشتن گرگسار………………………………………………………………………………….51
4-3-5-15-رفتن اسفندیار به رویین دژ…………………………………………………………………………………52
4-3-5-16-شناختن خواهران اسفندیار………………………………………………………………………………….52
4-3-5-17-کشتن اسفندیار ارجاسپ را………………………………………………………………………………….53
4-3-5-18-بازگشتن اسفندیار نزد گشتاسپ…………………………………………………………………………..53
4-3-5-19-داستان رستم و اسفندیار……………………………………………………………………………………….53
4-3-5-20-خواستن اسفندیار پادشاهی از پدر…………………………………………………………………………54
4-3-5-21-پاسخ گشتاسپ……………………………………………………………………………………………………….54
4-3-5-22-پند دادن کتایون……………………………………………………………………………………………………..55
4-3-5-23-رسیدن رستم و اسفندیار به یکدیگر…………………………………………………………………56
4-3-5-24-زور آزمودن رستم و اسفندیار…………………………………………………………………………….56
4-3-5-25-پند دادن زال رستم را………………………………………………………………………………………..56
4-3-5-26-رزم رستم و اسفندیار………………………………………………………………………………………….57
4-3-5-27-کشته شدن پسران اسفندیار……………………………………………………………………………….58
4-3-5-28-رای زدن رستم با خویشان………………………………………………………………………………….58
4-3-5-29-چاره ساختن سیمرغ رستم را……………………………………………………………………………..59
4-3-5-30-تیر انداختن رستم اسفندیار………………………………………………………………………………..60
4-3-5-31-داستان رستم و شغاد…………………………………………………………………………………………..60
4-3-5-32-کشته شدن رستم…………………………………………………………………………………………………60
4-3-5-33پادشاهی بهمن………………………………………………………………………………………………………..61
4-3-5-34-فرامرز و کشته شدن او………………………………………………………………………………………….61
4-3-5- بررسی تطبیقی شخصیت گشتاسپ دقیقی و گشتاسپ فردوسی…………………………… 63
4-3-6-بررسی تطبیقی شخصیت اسفندیار گشتاسپ دقیقی و اسفندیار فردوسی………………….69
4-3-7- ارتباط اسفندیار و گشتاسپ در گشتاسپ نامه و شاهنامه…………………………………………..75
4-3-7- بررسی تطبیقی رستم در گشتاسپ نامه دقیقی و شاهنامه فردوسی…………………………..77
فصل پنجم: نتیجه گیری
5-1- نتیجه گیری ……………………………………………………………………………………………………………………………… 80
5-2- پیشنهادها …………………………………………………………………………………………………………………………………. 81
منابع 82

 

 

 

 

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “پایان نامه بررسی روابط بینامتنی دوران گشتاسپ به روایت شاهنامه فردوسی”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Your custom content goes here. You can add the content for individual product
[vc_row layout="ts-row-wide" el_class="fix-column-no-margin"][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner1.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner2.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner3.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][/vc_row]
بازگشت به بالا