۲,۹۰۰ تومان

موجود

افزودن به علاقه مندی حذف از لیست علاقه مندی ها

چکیده

گسترش و توسعه روز افزون صنایع در کشور، توسعه شهرنشینی را بدنال داشته است، که از پیامدهای این توسعه، آلودگی آب و هوا و محیط زیست شهری است. تمرکز بالای واحدهای صنعتی، تولیدی و خدماتی و موقعیت مکانی نامناسب آنها در سطح شهرها، از جمله شهر اردکان، سلامتی و آرامش شهروندان را مورد تهدید جدی قرار داده است. بنابراین شناسایی و نحوه پراکنش و برنامه ریزی در جهت ساماندهی اینگونه مشاغل از موضوعات مهم در مدیریت شهری است.

لذا در پژوهش حاضر، به بررسی الگوی توزیع فضایی کارگاههای مزاحم شهر اردکان، از نظر تجمع و پراکندگی و ارتباط آماری آنها با کاربری های مسکونی و تراکم جمعیت و نحوه توزیع فضایی کارگاههای با آلودگی شدید به روش آمار فضایی و با استفاده از نرم افزار Arc GIS پرداخته شده است. روش تحقیق توصیفی- تحلیلی و داده ها نیز از طریق روش میدانی- پیمایشی و با استفاده از GPS یکدستگاه و روش دلفی تهیه گردیده است. شهر اردکان و کل کارگاه‌های مزاحم این شهر بعنوان جامعه آماری در نظر گرفته شد.

. جهت تحلیل داده ها و آزمون فرضیه ها نیز از روشهای تحلیل میانگین نزدیکترین فاصله همسایگی، ضریب موران، G عمومی، موران محلی انسلین، ماتریس همبستگی و رگرسیون وزنی جغرافیایی به روش آمار فضایی استفاده گردید. بر اساس نتایج حاصل از تحلیلهای مذکور، الگوی توزیع فضایی کارگاههای مزاحم اردکان از لحاط موقعیت مکانی و فارغ از معیار شدت آلودگی، خوشه ای می باشد، ولی الگوی توزیع فضایی آنها با توجه به شدت آلودگی، دارای الگوی تصادفی، متمایل به خوشه بندی می باشند. ودر بررسی ارتباط بین توزیع گارکاههای مزاحم شهر با تراکم جمعیت و تراکم مسکونی همبستگی آماری ضعیف تا متوسط ملاحظه گردید. در خصوص توزیع فضایی کارگاههای دارای آلودگی شدید نیز مشخص گردید عمده کارگاههای مذکور، در بخش شمالغرب شهر قرار دارند. لذا فرضیه اول در خصوص نحوه الگوی توزیع فضایی کارگاههای مزاحم براساس موقعیت مکانی آنها، تایید ولی باتوجه به شدت آلودگی رد شد. فرضیه دوم نیز با توجه به وجود همبستگی ضعیف تا متوسط در کل تایید شد. و نهایتا فرضیه سوم با توجه به قرار گیری عمده مشاغل مزاحم با آلودگی بالا در بخش شمالغرب شهر تایید گردید.

کلمات کلیدی: کارگاههای مزاحم شهری، توزیع فضایی، آمار فضایی، شهر اردکان

‌بیان مساله

توسعه‌ پایدار شهری فرایندی مستمر از دگرگونی به سوی انطباق و سازگاری است که از یک سو به گسترش رفاه اقتصادی و اجتماعی نسل‌های کنونی و آینده توجه دارد و از سوی دیگر به حفاظت و نگهبانی از منابع انسانی و زیست محیطی موجود می‌اندیشد (مهندسان مشاور همگروه، 1371). گسترش شهرنشینی و به دنبال آن مشکلات خاص زندگی شهری، بیش از پیش توجه به راهبردها و چاره‌های سودمند را برای بهینه سازی زندگی شهروندان ضروری ساخته است. علاوه بر موضوعاتی همچون محیط زیست، ایمنی شهری و برنامه ریزی شهری؛ یکی از عوامل بسیار مهمی که تاثیرفزاینده و تعیین کننده بر عوامل سازنده شهر دارد، مدیریت شهری است (حافظ نظامی، 1385).

هسته اصلی برنامه‌ریزی شهری، ساماندهی مکانی و فضایی فعالیت‌ها و عملکردهای شهری بر اساس خواسته‌ها و نیازهای جامعه شهری است (سعیدنیا، 1378). افزایش آگاهی برنامه ریزان و مدیران شهری در زمینه ابعاد گوناگون توسعه و اجرای اقداماتی که به تعادل اکولوژیک و تعادل اجتماعی بینجامد زمینه توسعه پایدار شهری را فراهم می‌سازد (زیاری، 1372). برای رعایت ملاحظات زیست محیطی از کلیه فعالیت‌های اقتصادی و اجتماعی نیاز به ابزار مدیریت محیط زیست است تا از روند پیشرفت آلودگی جلوگیری کند (منوری، 1383).

از دیدگاه برنامه ریزی و مدیریت شهری می‌توان گفت که آلودگی و مزاحمت پدیده‌هایی هستند که در اصل از همجواری و تعامل سازمان نیافته فضاهای شهری با فعالیت‌های صنعتی ناشی می‌شوند که علل عمده این وضعیت عبارت‌اند از: تحصیل منافع اقتصادی، توسعه سریع شهری، استقرار صنایع قدیمی در کنار بازارها و مراکز شهری، و غیره (مهندسان مشاور فرنهاد، 1381). سهم واحدهاي شغلي صنعتي در ميزان آلودگي هوا از شهري به شهر ديگر متفاوت است كه به ميزان تمركز و نوع صنعت غالب منطقه بستگي دارد. مسائل و مشكلات محیط‌های شهري در رابطه با انواع آلودگي و مزاحمت، عمدتاً به دو عامل مربوط می‌شود: الف) تمركز و تراكم بيش از حد واحدهاي توليدي، صنعتي وخدماتي در شهرها ب) توزيع فضايي انواع واحدهاي شغلي در استقرار واحدهاي شغلي در نواحي شهري (Brussels, 1990). بسیاری از فعالیت‌ها که درون فضاهای شهری رخ می‌دهد محصول توزیع عملکردها و مشاغل پیرامون فضاهاست که به صورت ناهمگون پدید آمده‌اند (کربلایی نوری و ریاحی دهکردی، 1383).

مشاغل مزاحم وآلاينده در شهرها به ويژه در جوار مناطق مسكوني، باعث به وجود آمدن وضعيت بحراني شده است كه انتقال آنهابه اراضي پيرامون شهرها مي‌تواند راهكار مناسبي باشد (Llewelyn Daviss, 2000). اما این موضوع را نیز باید مد نظر داشت که این اصل مورد پذیرش قرار گرفته است که حذف و طرد کامل صنایع از شهر امری نادرست و غیر عملی است. اما از طرف دیگر لازم است صنایع و مشاغل آلاینده به گونه‌ای در حاشیه، داخل و خارج از شهر مستقر شوند که کمترین آسیب و زیان را برای شهر و شهروندان در بر داشته باشند. در اين ارتباط، امروزه ساماندهی شهری در مقابله با روند نابهنجار توسعه شهری ضروری و اجتناب ناپذیر تلقی می‌گردد (صالحی، 1379).

فقط از طریق مکانیابی مناسب برای کاربری‌ها، تنظیم کاربری‌های معارض از یکدیگر می‌توان از بروز مسائل زیست محیطی جلوگیری کرد (بهرام سلطانی، 1371). بعضی از اقدامات مناسب برای سالم سازی محیط‌های زیست شهری عبارت‌اند از: کنترل آلودگی‌های ناشی از فعالیت‌های تولیدی و صنعتی، و جلوگیری از انتشار مواد شیمیایی و سمی و ضایعات در محیط‌های شهری. کاهش آثار زیست محیطی مؤسسات و بخش‌های اقتصادی را می‌توان از ویژگیهای مشاغل سبز دانست (UNEP, 2008) تا حدی که پایداری محیطی حفظ و تأمین شود. در واقع مهم‌ترین عوامل در بروز مشکلات و مزاحمت‌های مشاغل در شهرها، به مقدار، نوع و نحوه استقرار واحدهای صنعتی و خدماتی مربوط می‌شوند. یعنی هرچه میزان تراکم و تمرکز واحدهای شغلی آلاینده و مزاحم، و همچنین میزان ناسازگاری کاربری‌های همجوار بیشتر باشد عوارض زیست محیطی، کالبدی و اجتماعی آن‌ها بیشتر خواهد بود. بنابراین ساماندهی مناسب این مشاغل بسیار ضروری است.

 

 

فهرست صفحه
فصل اول 1
1-1- ‌بیان مساله 2
1-2- سوال‌هاي تحقیق 5
1-3- ضرورت و اهداف تحقیق 5
1-4- فرضیه‌ها 6
1-5- روش تحقيق 7
1-6- کاربرد تحقیق 7
فصل دوم 8
مقدمه 9
2-1 – تعاریف و مفاهیم 9
2-1-1- فضای جغرافیایی 9
2-1-2- پراکندگی فضایی 9
2-1-3- آمار فضایی 10
2-1-4- کارگاه‌های مزاحم شهری 10
2-2- گونه‌شناسي صنعت و خدمات 10
2-2- 1- تعریف عام صنایع و خدمات فنی 10
2-2-2- تعریف فعاليت خدماتي و انواع صنوف 10
2-2-2-1- صنوف تولیدي 11
2-2-2-2- صنوف خدمات فنی 11
2-2-2-3- صنوف توزیعی 11
2-2-2-4- صنوف خدماتی 11
2-2-3- انواع صنایع و خدمات شهري 12
2-2-3-1- صنایع مورد نیاز شهروندان 12
2-2-3-2- صنایع تاریخی و قدیمی مستقر در شهر 13
2-2-3-3- صنایع خدماتی 13
2-3- مفهوم یکپارچه آلودگی و مزاحمت 13
2-4-1 – اشکال آلودگی و مزاحمت 16
2-4-2- علل پیدایش و بروز آلودگی و مزاحمت 17
2-4-2-1- تحلیل منافع اقتصادي 17
2-4-2-2- توسعه سریع شهري 17
2-4-2-3- استقرار تاریخی 17
2- 5 – دیدگاه‌های عمده در زمینه استقرار صنایع در شهر 18
2-5-1- نظریه جذب صنایع (دیدگاه اقتصادي) 18
2-5-2- نظریه طرد صنایع (دیدگاه زیست محیطی) 18
2-5-3- نظریه گزینش صنایع (دیدگاه توسعه پایدار) 18
2-5- طبقه بندی و منطقه‌بندي صنایع 19
2-5-1- انواع و اشكال طبقه بندی صنایع 19
2-5-2- طبقه بندي صنایع و خدمات فنی 20
2-5-2-1- صنایع و خدمات شهری 20
2-5-2-2- صنایع و خدمات غیرشهری 20
2-5-3- معیارهاي تفکیک صنایع مجاز و غیر مجاز 21
2-5-4- گروه بندي صنایع مجاز و غیر مجاز 22
2-5-5- رابطه مفهوم صنایع مجاز با مفهوم صنایع غیر مزاحم 23
2-5-6- انواع مناطق صنعتی شهری 24
2-5-7- انواع صنايع مزاحم از نظر عملكرد شهري و نحوه ساماندهي 25
2-5-7-1- صنایع بسیار آلاینده 26
2-5-7-2- صنایع ثقیل (با ثقل تکنولوژی بالا) 29
2-5-7-3- صنایع تاریخی و قدیمی 30
2-5-3- طبقه بندي صنایع و خدمات فنی 30
2-5-3-1- مفهوم منطقه بندی صنعتی و مبانی آن 30
2-5-3-2- سیاست‌های جدید منطقه بندی صنعتی 31
2-6- مباني و معيارهاي ساماندهی صنايع و خدمات شهري 32
2-6-1- عوامل و عناصر پیوستگی شهر و صنعت 32
2-6-2- شاخصهاي استقرار صنوف در شهر 33
2-6-3- اهداف کلان و راهبردهاي اساسی ساماندهی 34
2-6-4- معیارهاي ساماندهی براي الگوهاي مختلف استقرار 35
2-6-4-1- مبانی تقسیمات و سلسله مراتب عملکردي صنایع و خدمات فنی 35
2-6-4-2- مبانی تقسیمات کاربري زمین و سلسله مراتب آن 36
2-6-4-3- نظام تقسیمات کاربري زمین 36
2-6-4-3-1-تقسیم بندي کاربری‌ها برحسب نوع و سطح تقاضا 36
2-6-4-3-2- تقسیم بندي کاربری‌ها برحسب موقعیت و محل استقرار 36
2-6-4-3-3- تقسیم بندي کاربری‌ها برحسب مقیاس عملکردي 37
2-6-4-3-4- تقسیم بندي کاربری‌ها برحسب سازمان، روند و منابع اجرا 37
2-6-5- مشخصات کالبدي کارگاه‌ها و خدمات فنی و تعمیراتی در حوزه سکونتی 38
2-7- سلسله مراتب عملکردي صنایع و خدمات فنی 38
2-7-1-کارگاه‌ها و خدمات فنی و تعمیراتی حوزه سکونتی 39
2-7-1-1- خدمات توزیعی- خرده فروشی 39
2-7-1-2- خدمات اجتماعی، شخصی 39
2- 8- معیارهاي ساماندهی بر پایه الگوهاي استقرار 40
2-8-1- الگوي استقرار پراکنده 40
2-8-2- الگوي استقرار خطی در حوزه سکونتی 40
2-8-2-1- ویژگی‌های الگوي خطی 40
2-8-2-2- شاخص‌های تشخیص معابر محله اي 41
2-8-3- الگوي استقرار متمرکز در حوزه سکونتی 42
2-8-3-1- ویژگی‌های الگوي استقرار متمرکز 42
2-8-3-2- شاخص‌های تشخیص مجتمع‌های محله اي 43
2-9- سابقه تحقيق 43
2-10- جمع بندی ونتیجه گیری 46
فصل سوم 50
مقدمه 51
3-1- معرفی محدوده مورد مطالعه 51
3-1-1- موقعیت جغرافیایی 51
3-1-2 – زمين‌شناسي و لرزه‌خيزي 52
3-1-3- توپوگرافي 53
3-1-4- لرزه‌خيزي 53
3-1-5- متغيرهاي اقليمي 55
3-1-6- تاریخچه شهر اردکان 57
3-1-7- مراحل گسترش فيزيكي شهر اردکان 59
3-1-7-1 – هسته اوليه 59
3-1-7-2- مرحله دوم گسترش 59
3-1-7-3- مرحله سوم گسترش 59
3-1-7-4- مرحله چهارم گسترش 60
3-1-8- ويژگيهاي اجتماعی- اقتصادي شهر اردکان 60
3-1-8-1- تحولات تعداد جمعیت شهر اردکان 60
3-1-8-2- بررسی تحولات اشتغال شهر اردکان 60
3-1-8-3- نرخ فعالیت عمومی 61
3-1-8-4- توزیع کارگاه‌های فعال در بخش‌های مختلف اقتصادی 61
3- 2- روش‌شناسي تحقیق 63
3-2-1- نوع روش تحقيق 63
3-2-2- تعريف عملياتي مفاهيم تحقیق 64
3-2-2-1- تعريف عملياتي تجمع و پراکندگی کارگاه‌های مزاحم شهري 65
3-2-2-2- تعريف عملياتي توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم شهري و تراكم جمعيت 65
3-2-2-3- نرخ (يا شدت) آلودگي کارگاه‌های مزاحم شهري 66
3-2-3- جامعه آماری و حجم نمونه 66
3-2-4- روش گردآوري داده‌ها و اطلاعات 66
3-2-5- روش تحليل داده‌ها 67
3-2-6- توضيح مهم‌ترین روش‌های تحليلي استفاده شده 68
3-2-6-1- میانگین نزدیک‌ترین فاصله همسایگی 68
3-2-6-2- خوشه بندی زیاد / کم 69
3-2-6-3- تحلیل خوشه ای فضایی چند فاصله ای 69
3-2-6-4- خود همبستگی فضایی 70
3-2-6-5- خوشه و ناخوشه 70
3-2-6-6- تحلیل لکه‌های داغ 71
3-2-6-7- عارضه مرکزی 71
3-2-6-8- توزیع جهت دار 72
3-2-6-9- میانگین مرکزی 72
3-2-6- 10- فاصله استاندارد 72
3-2-6-11- رگرسیون وزنی جغرافیایی 73
فصل چهارم 74
مقدمه 75
4-1- یافته‌های توصیفی پژوهش 75
4-1-1- نتايج شناسايي و برداشت ميداني کارگاه‌های مزاحم شهر اردكان (انواع و تعداد) 75
4-1-2- طبقه‌بندي کارگاه‌های مزاحم شهر اردكان از نظر شدت آلودگي 77
4-1-3- توزيع کارگاه‌های مزاحم شهر اردكان در محدودة بافت قديم 80
4-1-4- توزيع فضايي کارگاه‌های مزاحم شهر اردكان نسبت به شبكة اصلي معابر 81
4-1-5- توزيع فضايي کارگاه‌های مزاحم شهر اردكان نسبت به بافت مسكوني 85
4-2-1- تحليل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش میانگین نزدیک‌ترین فاصله همسایگی 86
4-2-2- تحليل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش خوشه بندی زیاد/کم 88
4-2-3- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش خوشه ای فضایی چند فاصله ای 89
4-2-4- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش خود همبستگی فضایی 91
4-2-5- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش خوشه و ناخوشه 92
4-2-6- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش عارضه مرکزی و میانگین مرکزی 94
4-2-7- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش فاصله استاندارد 95
4-2-8- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با روش توزیع جهت دار 96
4-2-9- جمع‌بندي و آزمون فرضية اول 97
4-3- تحليل رابطة توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم با تراکم جمعیت و کاربری مسکونی 98
4- 3- 1- تحلیل رابطه توزیع فضایی کارگاههای مزاحم با تراکم جمعیت با ماتریس همبستگی 98
4- 3- 2- تحلیل رابطه توزیع فضایی کارگاههای مزاحم با تراکم جمعیت بوسیله رگرسیون فضایی 99
4- 3-3- تحلیل رابطه توزیع فضایی کارگاههای مزاحم با تراکم مسکونی به روش ماتریس همبستگی 101
4-3-4- تحلیل رابطه توزیع فضایی کارگاههای مزاحم با تراکم واحد مسکونی بوسیله رگرسیون فضایی 102
4-3-4- مقایسه نقشه نقاط داغ کارگاههای مزاحم با نقشه لکه های داغ تراکم جمعیت 103
4-3-5- جمع‌بندي و آزمون فرضية دوم 104
4-4- تحليل الگوي توزیع فضایی کارگاه‌های مزاحم داراي آلودگي شديد 105
4-4-1- توزیع فضایی کارگاه‌های با آلودگی شدید به روش میانگین نزدیک‌ترین فاصله همسایگی 106
4-4-2- تحلیل نقاط داغ کارگاههای مزاحم شهر 106
4-4-3- تحلیل توزیع فضایی کارگاه‌های با آلودگی شدید به روش عارضه و میانگین مرکزی 107
4-4-4- تحلیل نسبت کارگاه‌های مزاحم با آلودگی شدید به کل کارگاههای مزاحم شهر 109
4-4-5- جمع‌بندي و آزمون فرضية سوم 110
فصل پنجم 111
5- 1-جمع بندی: 112
5-2- بحث و نتیجه گیری 114
5-3- پیشنهادات 118

 

دیدگاهها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین نفری باشید که دیدگاهی را ارسال می کنید برای “پایان نامه تحلیل الگو ی توزیع فضایی کارگاه های مزاحم شهری با استفاده از آمار فضایی در GIS”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Your custom content goes here. You can add the content for individual product
بازگشت به بالا