2,900 تومان

موجود

مقدمه

 

تاريخچه‌ی استفاده از مراتع

دانشمندان و متخصصان بر اين عقيده‌اند كه گوسفند و بز به وسیله‌ی ايرانيان قديم اهلي شده‌اند و قدمت دامداري را بيش از سي هزار سال مي‌دانند. به هر حال آنچه به صورت تاريخ مستدل و قابل اعتماد وجود دارد، اين است كه هفت هزار سال پيش اجداد ما در سرزمين سرسبز ايران مشغول دامداري بوده‌اند و حرفه دامداري از گذشته‌هاي بسيار دور يكي از حرفه‌هاي مهم ايرانيان بوده و رمه‌گرداني در سرتاسر ايران رواج داشته است. حركت اقوام كوچ‌رو از نواحي سردسير به ايران، عمدتاً براي به دست آوردن چراگاه‌هاي سرسبز و خرم بوده است، هر چند از آن زمان تاكنون نظام دامداري و مرتعداري دستخوش تغييرات زيادي شده است، اما به احتمال بسيار زياد مسأله ييلاق و قشلاق و كوچ نيز براي به دست آوردن علوفه‌هاي مناسب تابستانه و زمستانه در ايران به شدت رواج داشته است.

سرسبزي مراتع باعث شده كه اقوام مختلف دامدار از سرتاسر شمال، شمال غربي و شمال شرقي وارد كشور آباد و خرم ايران شوند و چون بين جمعيت دام و گستردگي و سرسبزي مراتع تعادل وجود داشته است، مدت‌ها مرتعداران بدون هيچ نگراني مشغول دامپروري بوده‌اند، و چه بسا تمدن‌هاي بسيار عظيمي در اين سرزمين شكل گرفته كه حاصل سرسبزي و خرمي مراتع ايران بوده است. رمه‌هاي برخوردار از علوفه‌هاي مناسب شكوفايي اقتصاد آن زمان را فراهم آورده است. علاوه بر گوسفند و بز، اسب‌هاي چابك ايران كه در جهان شهرت بسزايي داشته‌اند، در همين مراتع سرسبز و خرم و داراي علوفه‌هاي متنوع پرورش مي‌يافته اند، و این مراتع سال‌ها بدون هيچ دلهره، مورد چراي انواع حيوانات اهلي قرار مي‌گرفتند.

در گذشته، علاوه بر حيوانات اهلي حيوانات مختلف وحشي، مانند بز كوهي و ساير حيوانات در كوه‌ها و دشت‌هاي سرسبز اين سرزمين به حيات خود ادامه مي‌دادند و تا زماني كه دخالت نارواي بشر و استفاده‌ی غير اصولي او از مراتع پديدار نشده بود، هيچ مشكلي در اين زمينه وجود نداشت.

 

تعاریف مختلف مراتع

ـ مرتع، زميني است كه حداقل مدتي از سال داراي پوششي از گياهان مرتعي خودرو باشد (تعريف مرتع در قانون جنگل‌ها و مراتع). مرتع به اراضي داير يا باير اطلاق مي‌شود كه رستني‌ها در آن به حالت طبيعي رشد كرده ميزان بارندگي آن منطقه نسبتاً كم باشد و به وسيله‌ی حيوانات اهلي و وحشي مورد چرا واقع گردد و هيچ عاملي آن را محدود ننمايد (هادي كريمي، مرتعداري، انتشارات دانشگاه تهران 1369).

ـ جنگل يا مرتع يا بيشه طبيعي عبارت از جنگل يا مرتع يا بيشه‌اي است كه به وسيله‌ی اشخاص ايجاد نشده باشد ( قانون حفاظت و بهره‌برداري از جنگل‌ها و مراتع با اصلاحات بعدي، مصوب 30/5/1346).

ـ مراتع، زمين‌هايي است اعم از كوه و دامنه يا زمين مسطح كه در فصل چرا داراي پوششي از نباتات علوفه‌اي خودرو بوده و با توجه به سابقه‌ی چرا عرفاً، مرتع شناخته شود. اراضي آيش گرچه پوشش نباتات و علوفه‌اي داشته باشند مشمول تعريف نيستند. چنان چه مرتع‌ داراي درختان جنگلي خودرو باشد مرتع مشجر ناميده مي‌شود (آئين‌نامه‌ی اجرايي لايحه قانوني واگذاري و احياء اراضي در حكومت جمهوري اسلامي ايران مصوب شوراي انقلاب اسلامي 31/2/1359).

ـ مرتع همه‌‌ی اراضي داراي پوشش طبيعي به نحوي كه خوراك دام از آن حاصل مي‌شود و تجديد حيات آن به طور طبيعي انجام مي‌پذيرد و همچنين آن قسمت از اراضي كه براي كمك به تجديد حيات پوشش گياهي طبيعي آن  بشر دخالت نموده است و پس از اين دخالت آن را همانند ساير مراتع اداره مي‌نمايد (تعريف جامعه‌ی مرتعداران،  Society for Rang Management).

ـ مراتع شامل همه‌ی مناطقی است با پوشش بوته، گراس، جنگل‌هاي غيرانبوه و همچنين مناطقي كه به علت وجود املاح، شن، صخره و سرانجام خشكي محيط، امكان توليد جنگل تجارتي و يا زراعت ميسر نباشد.

ـ در تعريفي ديگر اراضي غير محصور با پوشش طبيعي و بارندگي كم را كه مورد چراي دام‌هاي اهلي و حيات وحش قرار مي‌گيرد، مرتع می‌نامند (هدي، Heady, 1975).

ـ مرتع شامل اراضي است با پوشش طبيعي يا بذركاري شده با گونه‌هاي بومي و يا غيربومي كه علوفه‌ی مورد مصرف دام را تأمين مي‌نمايد (والنتاين، Vale????)

 

 مراتع جها ن

طبق آمار سازمان خواروبار و كشاورزي ملل متحد، حدود 133/2 ميليارد هكتار مرتع در دنيا وجود دارد. بیشتر سطح خشکی‌های جهان را مراتع در برگرفته‌اند طبق آمار اعلام شده به وسیله‌ی کوک و همکارانش (1986) بیشترین سطح کره زمین به مراتع اختصاص یافته است، به طوریکه مراتع 43% ، جنگل‌ها 18%، اراضی کشاورزی 20%، مناطق مسکونی- صنعتی4% و اراضی بدون استفاده (یخچال‌ها و قلل کوه‌ها) 15% سطح زمین را پوشانیده است. طبق برآورد هدی (1975) مراتع 47%، اراضی کشاورزی 10%، جنگل‌‌های تجاری 28% و پوشش‌های دايمی یخی 15%خشکی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

يك مديريت مناسب مي‌تواند امنيت غذايي و تخفيف فقر ميليون‌ها انسان را فراهم كند. مراتع يكي از مهم‌ترین منبع غذايي براي دام‌هاي سنتي در سيستم‌هاي پرورشي در قسمت‌هاي زيادي از جهان هستند. آنها درحدود 70 درصد از غذاي پستانداران اهلي را تأمين مي‌كند. مراتع اهميت اقتصادي و اجتماعي بزرگي دارند زيرا آنها ميليون تن غذا ( شير، گوشت و خون) كود (‌و حاصلخيزي) پشم و پوست را تامین می‌کنند. حمل و نقل

در حالت اقتصادي مراتع و جنگل‌ها براي ما ابزار‌ها و سرويس‌هاي ضروري را تامين مي‌كند. هر دو نوع تيپ پوشش گياهي دارای قابلیت‌های گياهان دارويي، چوب، حركت‌هاي توده‌اي و فرصت‌هاي تفريحي و اندوخته‌هاي ژنتيك هستند.

در اقتصادهاي پيشرفته مثل استراليا و آمريكا مراتع به طور ضروري براي شدت كمتر چراي دام پرورشي اهلي و وحشي مطابق فائو مناسب است.

در اقتصادهاي خوبي مثل برزيل تراكم زياد پوشش گياهي مثل جنگل‌هاي باراني كه براي شكاركنندگان و كشاورزان كوچك بسيار مهم است مي‌تواند بسيار راحت باشد كه به ساوان‌هاي با حاصلخيزي كم تبديل شود كه مورد علاقه مرتعداران ثروتمند است. در آفريقا و مراكز آسيا مراتع براي معيشت مرتعداران، علوفه‌كاران و كشاورزان كه به محصولات ديم وابسته هستند بسيار مهم و ضروري است.

نقد و بررسی‌ها

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “مراتع”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Your custom content goes here. You can add the content for individual product
[vc_row layout="ts-row-wide" el_class="fix-column-no-margin"][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner1.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner2.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner3.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][/vc_row]
بازگشت به بالا