2,900 تومان

موجود

همراه با هدیه شگفت انگیز

آموزش ورد

پيشگفتار

فرهنگ ديرپاي و پرماية ايران يكي از غني ترين و وسيع ترين فرهنگ هاي جهان به شمار مي‎آيد و در قلمرو اين فرهنگ با شكوه ادبيات فارسي دري پايگاهي والا دارد  وخراسان مهد زبان فارسي دري است . گزافه نيست اگر ادعا كنيم نهال زبان فارسي دري ( نظم و نثر ) در خراسان بزرگ ريشه گرفته است و سپس به ساير نقاط كشور گسترده شده است .

درميان بزرگان ادب پارسي ، ناصرخسرو كه ازمفاخر علمي و ادبي ايران در قرن پنجم هجري است جاي خاصي دارد كه آدمي را وامي دارد دربارة شخصيت و آثار و افكار و عقايدش به تحقيق و تفحص بپردازد .

ناصرخسرو كه در جواني به كسب فضايل ظاهري و جمع زخارف دنيا وي سرگرم بودو در پي جاه و مقام مي گشت پس از گذشتن از مرحله چهل سالگي به طلب حق وحقيقت روي آورد و با خلوص نيت كوشيد تا خود را به مرحلة كمال انساني برساند .

آثار ناصرخسرو به دليل روي آوردن وي به طريقه فاطمي گذشته از مسائل ادبي  وذوقي از حنبه هاي فلسفي نيز برخورداراست .

زندگي شگفت انگيز وي نمايندة ثبات عقيده و استواري افكار مذهبي وي دارد . « او همواره تأكيد مي‎كند كه از گذشت روزگار تنگدل و از رحمت يزدان نوميد نبايست بود و همواره اميدوار و در صدد است جهاني بهتر بسازد ، آرزويي كه بشريت را دلگرم مي‎دارد . »(1)

يكي از مسائل و نكاتي كه ناصرخسرو درآثارش بخصوص ديوانش به آن خيلي توجه دارد دنيا  ومظاهر مادي آن است . او همواره در پي اين است كه انسان را پند ونصيحت دهد تا از اين جهان خود را در امان نگاه دارد .

تعداد ابياتي كه در اين مورد گفته است بسيارمي باشد و لذا توجه آدمي را به خود جلب مي‎كند . بنابراين بر آن شدم در اين مقال ، به تحقيق دربارة اينگونه ابيات ناصرخسرو بپردازم . اميد كه در اين راه توفيق الهي ياري گرم باشد .

 

ديدگاه ناصرخسرو دربارة دنيا و بازتاب آن در اشعارش

ناصرخسرو معتقد است كه فضيلت انسان دراين است كه برناپايداري و فاني بودن مظاهر مادي توجه داشته باشد و آنهايي كه اسيردنيا و متعلقات دنيوي هستند را خوار وذليل مي شمارد . وي در مقابل فريبكاري دنيا و مظاهر آن كسب علم و خرد و حكمت را ضروري مي داند و آن را راز موفقيت و معارف حقيقي معرفي مي‎كند . اما تنها به خرد ودانش بسنده نمي نمايند و عنصر دين و شئونات و افكار مذهبي را نيز بسيار مؤثر مي‎داند وبه آن تأكيد فراوان مي‎كند . او در ديوان خود بارها و بارها دنيا را مورد ملامت و سرزنش قرار مي‎دهد و هنرو شعر خود را وسيله اي براي بيان افكار وعقايد خويش و ارشاد و هدايت مردم قرار مي‎دهد .

اوشاعري صاحب سبك و انديشه است و مضاميني گوناگون را در اشعار خود جاي داده ولي همواره بر اعتقاداتش پا بر جا مي ماند و عقيده دارد شعر بايد باعث تحول فكري و روحي و هدايت نسل بشري گردد . با مداحي و مديحه سرايي مخالفت مي‎كند و خود همواره از اسارت در مظاهر مادي بركنار مي دارد و در قالب پند و اندرز سخنان حكيمانة خود را ابراز مي دارد .

زبان ناصرخسرو ، زبان اعتراض و خرده گيري و بيان مفاسد و مضار و فريبكاري جهان است . با تشبيهات مكرر و مختلف دنيا را دغلكارو بي وفا معرفي مي‎كند.

زبان انتقاد ناصرخسرو بسيار با صراحت و تند است چون او خود را اسيرمال دنيا ودلفريبي هاي جهان نمي بيند ، ديگران را نيز هدايت مي نمايد . او مداحي نمي كند حتي يك مدح هم در ديوان او جاي ندارد  وجز در منقبت پيامبرو خاندان اطهر او مدح و نعتي ديگر به چشم نمي خورد . هر چند كه بخاطر اعتقادات مذهبي كه دارد خاندان فاطمي را بسيار ستوده كه در جاي خود به آن اشاره مي‎شود  .

 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                     صفحه

پشگفتار ……………………………….

ديدگاه ناصرخسرو دربارة دنيا وبازتاب آن در اشعارش ………………………………………

تجلي افكار و اعتقادات ناصرخسرو بر اشعارش ….

مترادف بودن دهرو جهان در اشعار ناصرخسرو …..

نمونه هايي از اشعار ناصرخسرو دربارة جهان ….

اعتقادات مذهبي………………………….

تعبير به دريا و آب ژرف ………………….

فناپذيري و در گذر بودن جهان ……………..

مكرو فريبكاري جهان ……………………..

صبرو تأمل درمقابل جهان ………………….

نسبت ناداني به جهان دادن ………………..

افزوده شدن حرص و طمع دنيا دوست …………..

شكايت از بي وفايي دنيا ………………….

تعبير به ننگ و عار ……………………..

ساير تشبيهات …………………………..

نتيجه گيري …………………………….

ضمائم …………………………………

فهرست منابع و مآخذ

 

فهرست منابع و مآخذ

  • با كاروان حله : دكتر عبدالحسين زرين كوب – انتشارات علمي ، چاپ ششم 1370 .
  • برگهايي در آغوش باد : دكتر غلامحسين يوسفي ، انتشارات طوس .
  • پانزده قصيده از حكيم ناصرخسرو قبادياني ، دكتر مهدي محقق ، طهوري 1340 .
  • تاريخ ادبيات در ايران ، دكتر ذبيح الله صفا، انتشارات فردوسي ، 1369.
  • تحليل اشعار ناصرخسرو ، دكتر مهدي محقق ، انتشارات دانشگاه تهران ، 1361 .
  • حبسيه در ادب فارسي ، دكتر ولي الله ظفري ، انتشارات اميركبير ، 1364 .
  • در لفظ دري ، شرح و تحليل سي قصيده از ناصرخسرو ، دكتر كاظم دزفوليان ، انتشارات طلايه ، 1375 .
  • ديوان حكيم ناصرخسرو قبادياني ، انتشارات نگاه تهران 1373 .
  • ديوان حكيم ناصرخسرو قبادياني ، تصحيح مجتبي مينوي و مهدي محقق ، انتشارات دانشگاه تهران 1370 .

10-شرح سي قصيده از ناصرخسرو ، دكتر مهدي محقق ، انتشارات طوس 1362.

11-شرح مشكلات ديوان ناصرخسرو ، اديب پيشاوري به اهتمام جمشيد سروشيار ، انتشارات سهروردي ، اصفهان 1363 .

12-گزيده اشعار ناصرخسرو ، دكتر جعفر شعار – مؤسسه مطبوعاتي علمي 1368.

13- يادنامه ناصرخسرو (مجموعه مقالات ) دانشگاه فردوسي 1355.

Your custom content goes here. You can add the content for individual product
[vc_row layout="ts-row-wide" el_class="fix-column-no-margin"][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner1.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner2.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][vc_column width="1/3"][ts_single_image img_url="https://drp30.com/wp-content/themes/gon/images/product-detail-banner3.png" link="#" style_effect="eff-border-scale" target="_self"][/vc_column][/vc_row]
بازگشت به بالا